Podatek odroczony jest ściśle powiązany ze składnikami aktywów i pasywów. Dokładniej mówiąc powstaje on, gdy występuje różnica przejściowa między wartością bilansową składnika i wartością podatkową.
Można wyróżnić dwie różnice przejściowe:
- dodatnie różnice przejściowe – różnice, które powodują zwiększenie podstawy opodatkowania w okresie realizacji wartości bilansowej składnika lub rozliczenia składnika pasywów. Powstają one, gdy wartość składnika aktywów wyższa jest niż wartość podatkowa, lub gdy wartość bilansowa składnika zobowiązań jest niższa niż wartość podatkowa.
- ujemne różnice przejściowe– różnice, które powodują zmniejszenie podstawy opodatkowania w okresie realizacji wartości bilansowej składnika lub rozliczenia składnika pasywów. Powstają one, gdy wartość wartość składnika aktywów jest niższa niż wartość podatkowa, lub gdy wartość bilansowa składnika zobowiązań jest wyższa niż jego wartość podatkowa.
Dotyczy to zwykle dużych firm, które muszą ustalić aktywa i utworzyć rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego. Obowiązek ten nie dotyczy natomiast organizacji, które działają na podstawie Prawa Bankowego, instytucji pieniądza elektronicznego czy krajowych instytucji płatniczych.
